تجربه کاربری (UX) چیست؟

اشتراک گذاری در linkedin
اشتراک گذاری در twitter
اشتراک گذاری در whatsapp
اشتراک گذاری در telegram
ux چیست؟

به منظور رقابت در دنیای آنلاین که به سرعت در حال پیشرفت است، کسب و کارها باید به سرعت از فنآوری‌ها و روش‌های جدید استفاده کنند. یکی از پیشرفت‌های اخیر، تمرکز بیشتر بر مفهومی به نام «تجربه کاربر» (UX) است. این اصطلاح خیلی هم جدید نیست زیرا مدت‌هاست که افراد به نحوۀ تعامل کاربران با محصولات یا خدمات یک کسب و کار مشخص توجه دارند.

تعریف تجربه کاربری

تجربه کاربری یا به اختصار UX (User Experience) به احساسی گفته می‌شود که کاربران هنگام استفاده از محصول، برنامه، سیستم یا خدمات تجربه می‌کنند. این مهم یک اصطلاح گسترده است که می‌تواند شامل همۀ مواردی باشد که به تجربه کاربر مربوط می‌شود. تجربه کاربری یک سفر همه جانبه است که کاربران هنگام استفاده از یک محصول طی می‌کنند.

بگذارید یک مثال بزنیم:

«شما از طریق گوشی همراه برای خرید کفش پاشنه بلند وارد یک وبسایت می‌شوید، برای پیدا کردن محصول باید چندین صفحه را باز کنید. وارد صفحه مخصوص کفش پاشنه بلند می‌شوید. می‌خواهید محصولات را براساس سایز و قیمت دسته بندی کنید. هیچ منوی ناوبری برای این کار وجود ندارد. سپس با هزار زحمت و صرف وقت زیاد، محصول خود را انتخاب می‌کنید. حالا وارد صفحه محصول می‌شوید اما دکمه خرید را مشاهده نمی‌کنید! شما باید کمی صفحه را پایین بکشید تا دکمه خرید را ببینید.»

این نوع طراحی به تجربه کاربری لطمه می‌زند زیرا راحت و آسان نیست. هر نقطه ارتباطی بین کاربر با آنچه او می‌بینید و لمس می‌کند را می‌توان در UX گنجاند. کاربر می‌خواهد خیلی سریع کفش پاشنه بلند مورد نظر خود را پیدا کرده و به راحتی خرید خود را نهایی کند. کاربران امروزی کم حوصله هستند، می‌خواهند با چند کلیک به خواسته خود برسند. اینجاست که تجربه کاربری وارد میدان می‌شود تا کاربران کم حوصله را سَرشوق بیاورد.

 

تعریف طراحی تجربه کاربری

اگر UX را تجربه‌ای بدانیم که کاربر هنگام تعامل با یک محصول یا خدمت دارد، طراحی تجربه کاربری (User Experience Design) فرآیندی است که طراحان تعیین می‌کنند که تجربه کاربر چگونه خواهد بود. به عنوان مثال، هنگامی که می‌خواهیم چراغی را در اتاق خود روشن کنیم، با یک پریز تعامل داریم. طراحی پریز از جمله رنگ، متریال و طرح بدنه ممکن است بر احساس ما در تعامل با پریز جهت روشن کردن چراغ تأثیر بگذارد.

 

تجربه کاربری چیست؟

 

معمولاً طراحی تجربه کاربری براساس معیارهای زیر ارزیابی می‌شوند:

  • ارزش: آیا این محصول به من ارزش می‌دهد؟
  • عملکرد: آیا این محصول کار می‌کند؟
  • قابلیت استفاده: استفاده از این محصول آسان است؟
  • برداشت کلی: آیا استفاده از این محصول خوشآیند است؟

 

تاریخچه تجربه کاربری

برخی از اساسی‌ترین اصول تجربه کاربری را می‌توان در چهار هزار سال قبل از میلاد مسیح در فلسفه چینی باستانی «فنگ شویی» جستجو کرد. این فلسفه بر چیدمان محیط به بهترین شکل، هماهنگ و کاربرپسند تمرکز دارد. همچنین شواهدی وجود دارند که نشان می‌دهند، در قرن پنجم قبل از میلاد، تمدن‌های یونان باستان ابزارها و محل کار و زندگی خود را براساس اصول ارگونومی طراحی کرده‌اند.

در اواخر قرن نوزدهم، متفکران و صنعتگران بزرگی مانند «فردریک وینسلو تیلور» و «هنری فورد» شروع به ادغام اصول اولیه طراحی تجربی در فرآیندهای تولید خود کرده‌اند. تیلور در مأموریتی برای کارآمدتر کردن نیروی انسانی، تحقیقات گسترده‌ای در مورد تعاملات بین کارگران و ابزارها انجام داد، درست مانند طراحان UX که امروزه نحوۀ تعامل کاربران با محصولات و خدمات را بررسی می‌کنند.

 

تاریخچه تجربه کاربری

 

یکی دیگر از چهره‌های کلیدی در تاریخ  تجربه کاربری، «مهندس هنری دریفوس» است. دریفوس در کتاب طراحی برای مردم (1955)، توصیف بسیار دقیقی از آنچه ما امروزه به عنوان تجربه کاربری می‌شناسیم ارائه داد:

«وقتی نقطه تماس بین محصول و مردم به نقطه اصطکاکی تبدیل می‌شود، طراح شکست خورده است. از سوی دیگر، اگر افراد در تماس با محصول احساس ایمنی، راحتی، کارآمدی و خوشحالی کنند، طراح در راه خود موفق عمل کرده است.»

در اوایل دهۀ 90، دانشمند علوم شناختی «دان نورمن» به عنوان معمار تجربه کاربری به تیم اپل (Apple) پیوست و این موقعیت او را به اولین شخصی تبدیل کرد که در عنوان شغلی خود عبارت UX را داشت.

وی اصطلاح طراحی تجربه کاربری را ارائه کرد زیرا می‌خواست تمام جنبه‌های تجربه مربوط به کاربران را با یک سیستم شامل طراحی صنعتی، گرافیک، رابط و تعامل فیزیکی پوشش دهد. از آن زمان تاکنون، اصطلاح تجربه کاربری بیشتر به سمت اپلیکیشن‌ها، وبسایت‌ها، نرم افزارها، ابزارها و فنآوری سوق داده شده است.

 

تفاوت بین تجربه کاربری و رابط کاربری

تجربه کاربری و رابط کاربری (UI) غالباً به جای یکدیگر استفاده می‌شوند اما با یکدیگر متفاوت هستند. رابط کاربری به معنای واقعی کلمه همان چیزی است که کاربر در محصول می‌بیند و با آن تعامل دارد. درست مانند کابین خلبان هواپیما یا دکمه‌های کنترل از راه دور، همان چیزی است که کاربر می‌بیند، لمس می‌کند و سپس روی آن کلیک می‌کند. رابط کاربری همچنین می‌تواند به ظاهر و احساس نهفته در محصول یا خدمات مربوط باشد.

 

تفاوت بین تجربه کاربری و رابط کاربری

 

بگذارید یک مثال بزنیم:

شما از قاشق به عنوان وسیله‌ای برای خوردن غذا استفاده می‌کنید. قاشق یک رابط برای تجربه غذا خوردن شما محسوب می‌شود. درحقیقت، قاشق رابط کاربری شماست که باعث می‌شود مثبت یا منفی بودن تجربه کاربری استفاده از آن، که همان خوردن غذا است، تعیین شود.»

تجربه کاربری عناصر بیشتری نسبت به رابط کاربری دارد. این مهم شامل همۀ کارهایی است که کاربر نهایی در رابطه با محصول انجام می‌دهد. تجربه کاربری بیشتر بر روی سفر مشتری تمرکز دارد اما رابط کاربری به چیدمان و جانمایی وابسته است. علاوه بر این، UX نحوۀ تغییر تعاملات کاربر در طول زمان و تطبیق آن با تغییرات محصول یا خدمات را پوشش می‌دهد.

 

ویژگی‌های تجربه کاربری خوب

کسب و کارها به سرعت در حال بررسی مزایای UX هستند و به خوبی پتانسیل بازگشت سرمایه در این راه را می‌شناسند. پس نباید توانایی تجربه کاربری برای تأثیرگذاری بر مشتریان را دست کم بگیرید.

وبسایت یا محصولی با قابلیت استفاده پایین، تعاملی با مشتریان برقرار نمی‌کند. طراحی مناسب UX می‌تواند به کسب و کارها کمک کند تا از خطاهایی که باعث کاهش قابلیت استفاده از خدمات مختلف می‌شود، جلوگیری کنند.

در هر صورت، مشخصات تجربه کاربری خوب به شرح زیر هستند:

  • قابلیت استفاده: یک وبسایت زیبا چیز خوبی است اما یک وبسایت کاربردی ضرورتی مهم است. مشتریان عاشق محصولات یا خدماتی هستند که قابلیت استفاده آسانی دارد. برعکس، خدماتی که زیبا هستند اما عملکرد دشواری دارند، کاربران را از خود دور می‌کنند.
  • خوانایی و وضوح: کاربران وبسایت‌ها و پلتفرم‌هایی را دوست دارند که همه چیز را به شکلی خوانا و واضح نشان می‌دهند. انتخاب نوع و اندازه فونت، جانمایی لینک‌ها و دکمه‌ها، تصویرسازی و غیره بر میزان وضوح عناصر تأثیر می‌گذارند.
  • تأثیرگذاری: این مهم بدین معناست که کاربر وقتی برای اولین بار وارد وبسایتی می‌شود یا محصولی را انتخاب می‌کند، بارها و بارها از آن وبسایت یا محصول استفاده می‌کند. این همان اثربخشی UX است که بر ذهن کاربر تأثیر گذاشته است.
  • خوش‌آیند بودن: محصولات و خدمات موفق معمولاً دارای ویژگی‌های سرگرم کننده و لذت بخش هستند که کاربر را هیجان زده می‌کنند. گاهی اوقات این امر می‌تواند شامل سادگی و آسانی در استفاده یا استفاده از رنگ‌های جذاب و زیبایی بصری باشد.
  • توجه به برندینگ: هویت برند اغلب توسط لوگو به تصویر کشیده می‌شود. مهم است خصوصیات لوگو اعم از سبک طراحی و رنگ در محصول و خدمات قابل مشاهده باشد. این مهم به برندینگ و دهان به دهان شدن نام برند کمک می‌کند.
  • منحصر به فرد بودن: طراحی باید یونیک و غیرتقلیدی باشد،. اگر محصول یا وبسایتی شبیه به یکی از محصولات یا وبسایت‌های مشهور طراحی شده باشد، باعث می‌شود تا کاربر شما را یک متقلب در نظر بگیرد و دیگر از خدمات شما استفاده نکند.

 

حوزه‌های تجربه کاربری

تجربه کاربری یک اصطلاح کلی است که معمولاً به چهار حوزه اصلی زیر تقسیم می‌شوند:

استراتژی تجربه (ExS)

طراحی UX فقط مربوط به کاربر نهایی نیست! همچنین ارزش زیادی را برای کسب و کار ارائه دهنده محصول یا خدمات به ارمغان می‌آورد. استراتژی تجربه در مورد تدوین یک استراتژی جامع تجاری است که هم نیازهای مشتری و هم کسب و کار را شامل می‌شود.

طراحی تعاملی (IxD)

طراحی تعاملی نحوۀ برخورد کاربر با یک سیستم را با در نظر گرفتن همۀ عناصر تعاملی مانند دکمه‌ها، انتقال صفحات و انیمیشن‌ها بررسی می‌کند. طراحان تعاملی به دنبال ایجاد طرح‌های بصری هستند که به کاربر اجازه می‌دهد تا بدون زحمت، اقدامات خود را انجام دهد.

تحقیقات کاربری  (UR)

تجربه کاربری در مورد شناسایی یک مشکل و طراحی راه حل برای آن است. این امر مستلزم تحقیقات گسترده و بازخورد مشتریان فعلی یا احتمالی است. طي مرحله تحقيق، طراحان UX نظرسنجی‌ها، مصاحبه‌ها و آزمايش كاربردی را انجام می‌دهند و پرسونای كاربر را برای درک نيازها و اهداف كاربر نهايی ايجاد می‌كنند. آنها داده‌های کمی و کیفی را جمع آوری کرده و از آنها برای تصمیم گیری در طراحی خوب استفاده می‌کنند.

معماری اطلاعات (IA)

معماری اطلاعات عمل سازماندهی اطلاعات به شکلی معنی‌دار و قابل دسترس است. این امر در کمک به کاربر برای حرکت در مسیر محصول بسیار مهم است. معماران اطلاعات، برای تعیین IA هر محصول، رابطه بین مجموعه‌های مختلف محتوا را در نظر می‌گیرند. آنها همچنین توجه زیادی به زبان مورد استفاده دارند و اطمینان می‌دهند که این زبان هم متقاعد کننده و هم سازگار است.

قسمت های تجربه کاربری

 

کلام آخر

تجربه کاربری بسیار فراتر از یک طرح ترسیمی ساده است. این مهم یک علم چند رشته‌ای است که از عناصر علوم شناختی و روانشناسی، علوم رایانه‎ای، طراحی ارتباطات و مهندسی و موارد دیگر استفاده می‌کند.

تجربه کاربری شامل عناصر ایجاد رابط کاربر، نقشه سفر مشتری و طراحی نهایی است. این موضوع با گسترش روزافزون دنیای دیجیتال، بیش از گذشته مورد توجه کسب و کارها قرار گرفته است. به ویژه در طراحی وبسایت و اپلیکیشن‌های گوشی همراه، تجربه کاربری یک ضرورت مطلق است.

هدف واقعی UX این است که به کسب و کارها اجازه دهد محصولاتی را تهیه کنند که برای مشتریان مفید و لذت بخش باشد. وقتی کار به درستی انجام شود، تجربه کاربری یکی از ارزشمندترین دارایی‌هایی خواهد بود که یک کسب و کار می‌تواند به کاربران هدف خود ارائه دهد.

منابع:

اگه دوست داری وب‌سایت و اپلیکیشن طراحی کنی و در کنارش به‌هنر هم علاقه داری، این دوره بهت کمک می‌کنه به‌خواسته‌ات برسی

مدت: ۶ هفته + ۱ سال
سطح: متوسط
بیشتر بخونید
تفاوت UI و UX
دسته‌بندی نشده

تفاوت UI (رابط کاربری) و UX (تجربه کاربری) چیست؟

درک تفاوت UI (رابط کاربری) و UX (تجربه کاربری) می‌تواند هم طراحان تازه‌کار و هم کسب‌وکارها را از روند طراحی پلتفرم‌های آنلاین آگاه کند. در مقایسه با حوزه‌های دیگر مانند طراحی صنعتی یا گرافیک، رابط کاربری و تجربه کاربری مفاهیم نسبتاً جدیدی هستند؛ اما به نظر می‌رسد این دو اصطلاح

باز کردن مقاله
اصول طراحی رابط کاربری
واسط کاربر

اصول طراحی رابط کاربری (UI)

اصول طراحی رابط کاربری (UI) فراتر از زیبایی و جذابیت است و می‌تواند بر مفاهیمی مانند دسترسی، عملکرد و پاسخگو بودن استوار باشد. طراحان برای بکارگیری هنر خود از موضوعات مختلفی الهام می‌گیرند. از‌ آنجایی‌ که روند طراحی سال به سال تکامل می‌یابد، نمی‌توان به راحتی فرصت طراحی معنی‌دار و

باز کردن مقاله

فهرست مطالب

فهرست مطالب

اگه دوست داری وب‌سایت و اپلیکیشن طراحی کنی و در کنارش به‌هنر هم علاقه داری، این دوره بهت کمک می‌کنه به‌خواسته‌ات برسی

مدت: ۶ هفته + ۱ سال
سطح: متوسط
خبرنامه داکس لب

برای اطلاع از جدیدترین مقاله‌ها و پادکست‌ها ایمیلتون رو وارد کنید

قرار نیست با ایمیل تبلیغاتی پیاپی اذیت بشید. فقط به‌صورت ماهانه بهتون اطلاع میدیم.

آموزش تئوری فقط معلومات شما را زیاد می‌کند و در بازار کار کمک چندانی به‌شما نمی‌کند. شیوه آموزشی ما به‌صورت عملی است. پروژه‌ها و تمرین‌هایی که انجام می‌دهید عینا مشابه کارهایی است که در محیط واقعی و بازار کار به یک طراح سپرده می‌شود. با بیش از ۴ سال سابقه تخصصی در حوزه آموزش طراحی UI و UX درخدمت شما هستیم

شبکه های اجتماعی

تو وقت های اضافه هم طراحی محصول یاد بگیر

تمامی حقوق این وبسایت متعلق به آکادمی DUXLAB است.

اسکرول به بالا